بیمه حمل و نقل كالا - باربری      

محققین‌ معتقدند قدیمی‌ ترین‌ نوع‌ بیمه‌ كه‌ تا حدی‌ با قواعد بیمه‌ امروزی‌ مشابهت‌ داشته‌ بیـمه‌ حمل‌ و نقل‌ دریائی‌ میباشد كه ‌در اواسط‌ قرون‌ وسط‌ـی‌ در بین‌ تجار، مالكان‌ كشتـی‌ و سرمایه‌ داران‌ و بانكداران‌ رایـج‌ بوده‌است‌ بیمه‌ حمل‌ ونقل‌ نیز همچون‌ سایـر پدیده‌های‌ اجتماعی‌ سیر تكاملی‌ خود را در ط‌ول‌ زمان‌ سپری‌ نموده ‌تا به ‌شكل ‌امروزی‌ در آمده‌ و در این ‌شكل ‌گیری‌ مراجع‌ و موسسات‌ مختلفی‌ نقش‌ موثر داشته ‌كه ‌مشهورترین ‌آن ‌موسسه ‌بیمه‌گران‌ لندن‌ میباشد و موسسـه‌ نامبرده‌ شرایط‌ و مقرراتی‌ را تدوین‌ نمود كه ‌حاوی‌ مسائل‌ فنی‌ و حقوقی‌ بیمه‌ حمل‌ و نقل‌ بوده‌ و در زمینه‌ كشتی‌ و كالا مبنای‌ صدور بیمه‌نامه‌ در بسیاری‌ از كشورهای‌ جهان‌ از جمله‌ كشور ما قرارگرفت‌ . دربیمه‌ حمل‌ ونقل‌ آخرین‌ شرایط‌ مربوط‌ به‌ سال‌ 1983 میلادی‌ می‌ باشد كه‌ به‌ شرایط‌ C ،B،A معروف‌ و به‌ ترتیب‌ جایگزین‌ شرایط‌ قدیمی‌ F.P.A ، W.A ، ALL RISKSشده است .
قبل‌ از آنكه‌ به‌ خسارتهای‌ تحت‌ پوشش‌ و استثنائات‌ در شرایط‌ B ، A و C پرداخته ‌شود، برای‌ درك‌ بیشتر بیمه‌ حمل‌ و نقل‌ كالا به‌ تعریف‌ و تقسیم‌ بندی‌ آن‌ اشاره‌ خواهد شد.

-تعريف بيمه

بيمه عقدي است كه طي آن خطر قريب‌الوقوعي كه ممكنست براي دارائي ـ فعاليت يا جان فردي پيش آيد را به شركت بيمه منتقل مي‌كند تا طي آن زيان مادي ناشي از خطر را جبران نمايد.

در اين فرآيند فردي كه خطر را منتقل مي‌كند بيمه‌گذار و قبول‌كننده خطر را بيمه‌گر گويند. بيمه‌گذار وجهي را به بيمه‌گر مي‌پردازد كه حق بيمه و موضوعي كه بابت آن عقد بيمه منعقد مي‌گردد موضوع يا مورد بيمه مي‌گويند.

ماده 1 قانون بيمه مصوب سال 1316 بيمه را چنين تعريف مي‌كند:

"بيمه عقدي است كه به موجب آن يك طرف تعهد مي‌كند در ازاء پرداخت وجه يا وجوهي ازطرف ديگر درصورت وقوع يا بروز حادثه، خسارت وارده بر او را جبران نموده يا وجه معيني بپردازد. متعهد را بيمه‌گر، طرف تعهد را بيمه‌گذار، وجهي را كه بيمه‌گذار به بيمه‌گر مي‌پردازد حق بيمه و آنچه را بيمه مي‌شود موضوع بيمه نامند."

همچنين برابر مفاد ماده 5 قانون مذكور موضوع بيمه مكنست مال (اعم از عين يا منفعت)، هر حق مالي, هر نوع مسئوليت حقوقي و براي حادثه يا خطري باشد كه بيمه‌گذار از وقوع آن متضرر مي‌گردد.به عبارتي ديگر بيمه‌گذار بايد نسبت به بقاء آنچه بيمه مي‌دهد ذينفع باشد.

بنابراين بيمه عقدي است كه بيمه‌گذار با آينده‌نگري خسارات ناشی از خطر احتمالي و قريب‌الوقوع را ازطريق پرداخت حق بيمه به بيمه‌گر جبران مي‌كند.

از نظر فقهي‌، بيمه‌ چه‌ نوع‌معامله‌اي‌ است‌ ؟

طبق‌ فتواي‌ حضرت‌ امام‌ خميني‌ (ره‌)بيمه‌ عقدي‌ است‌مستقل‌ و تمام‌ اقسام‌ آن‌ صحيح‌.

طرفين‌قرارداد بيمه‌ چه‌ كساني‌ هستند ؟

طرفين‌ قرارداد، عبارتند از : ۱ - بيمه‌گذاركه‌ خريداربيمه‌است‌ ۲ - بيمه‌گر كه‌فروشنده‌ بيمه‌ است‌، يعني‌ همان‌شركت‌ بيمه‌.

منبع :سایت بیمه مرکزی

اصول بیمه

( اصول بیمه قوانین و مقرراتی است که بیمه بر پایه آن استوار است. )

1 . اصل (حد اعلای) حسن نیت:
تمام قراردادها و روابط باید مبتنی بر حسن نیت باشد ولی در بیمه، حسن نیت از عوامل اساسی تنظیم رابطه بین تعهدات طرفین است. برای طرفین بیمه گر این امکان وجود ندارد که قبل از صدور بیمه نامه و قبول تعهد جبران خسارت احتمالی هر یک از اموالی را که برای بیمه کردن به او عرضه می شود از نزدیک ملاحظه و کیفیت خطر آن را ارزیابی کند. لذا از نظر قانون بیمه وظایفی برای طرفین قرارداد در نظر گرفته شده (در جهت اجرای اصل حسن نیت) که به شرح زیر است :

الف ) اصل حسن نیت در مورد بیمه گذار
بیمه گذار موظف است که در هنگام عقد قرارداد بیمه و در جریان آن کلیه اطلاعاتی که در خصوص مورد بیمه دارد (که موثر در ارزیابی خطر است) با کمال درستی و صداقت اظهار کند (اعم از اینکه بیمه گر این اطلاعات را خواسته باشد یا نخواسته باشد)، به طوری که بیمه گر با بهره گیری از این اطلاعات بتواند اهمیت خطری را که مورد پوشش قرار میدهد تشخیص دهد.

 ب ) اصل حسن نیت در مورد بیمه گر
بیمه گر موظف است که در سند بیمه (بیمه نامه) هر آنچه نشان دهنده تعهدات اوست، چه از لحاظ کیفی و چه از نظر کمی، به وضوح ذکر کند و مواردی را که به نحوی از آنها در صورت بروز حادثه می تواند موثر در پرداخت خسارت باشد در بیمه نامه قید نماید، به طوری که تعهدات بیمه گر از هر جهت برای بیمه گذار معین و مشخص باشد.

از لحاظ ضمانت اجرا : هر یک از طرفین عقد (بیمه گر ـ بیمه گذار) در صورت تخلف طرف دیگر می تواند عقد بیمه را باطل اعلام کند. بعد از تعریفی که از اصل حسن نیت به عمل آمد، این تذکر لازم است که هر آنچه در قسمت (الف) در بیان و تعریف اصل حسن نیت در وظایف بیمه گذار گفته شد، اصولاً مورد قبول اکثر صاحب نظران این فن است و اگر هم احیاناً اختلاف باشد، این اختلاف بسیار اندک و قابل اغماض است و تأثیری در برداشت کلی از آن ندارد. ولی آنچه در تعریف اصل در شرح وظایف بیمه گر در قسمت (ب) گفته شد، اینچنین نیست و اختلافات اصولی بین نظریات اهل فن درباره آن وجود دارد به طوری که گروهی اعتبار اصل را در این قسمت منحصراً در اجرای صحیح مفاد و شرایط قرارداد (بیمه نامه) می دانند و بر این باورند که بیمه گر با ایفای به موقع تعهداتش که در قبال بیمه گذار بر ذمه دارد آنچه مقصود و منظور اصل است بجا می آورد. در اینجا آن قسمت از اصل حسن نیت را که مخاطب آن بیمه گذار است توأماً با ماده 1 قانون بیمه که در بیان عقد بیمه است مورد بررسی قرار می دهیم.
ماده 1 قانون بیمه : (( بیمه عقدی است که به موجب آن یک طرف تعهد می کند در ازای پرداخت وجه یا وجوهی از طرف دیگر در صورت وقوع یا بروز حادثه خسارت وارده بر او را جبران نموده یا وجه معینی بپردازد. متعهد را بیمه گر و طرف تعهد را بیمه گذار و وجهی که بیمه گذار به بیمه گر می پردازد حق بیمه و آنچه را که بیمه میشود موضوع بیمه می نامند )).
با این بیان قانونی از عقد بیمه، عمل بیمه گری عبارت است از دریافت حق بیمه از بیمه گذاران و پرداخت خسارت به بیمه گذار زیان دیده (در صورتی که زیان وارده در نتیجه بروز یا وقوع حادثه مورد بیمه باشد). به بیان ساده، افراد (بیمه گذاران) مبالغی پول (حق بیمه) می پردازند تا از محل وجوه جمع آوری شده در صورتی که به هر یک از این افراد بر اثر بروز یا وقوع حادثه مورد بیمه زیانی وارد شود، این زیان جبران گردد. بنابراین باید وجوه جمع آوری شده تکافوی جبران زیان احتمالی افراد را بر اثر بروز حادثه بنماید. پس باید الزاماً رابطه ای بین حق بیمه و خسارت و همچنین بین حق بیمه و احتمال بروز حادثه موجود باشد.

وظایف بیمه گر : بیمه گر در اجرای اصل حد اعلای حسن نیت با این مشکل مواجه است که اکثر بیمه گذاران با امور بیمه آشنایی کافی ندارند و بیان هر آنچه باید به موجب این اصل با زبانی ساده به بیمه گذار تفهیم شود عملاً ناممکن است. ولی خوشبختانه قسمتی از وظایف سازمان بیمه مرکزی ایران در جهت تحقق این قسمت از اصل تعیین شده است.

تعریف صاعقه چیست ؟

در بیمه آتش سوزی، صاعقه عبارتست از تخلیه بار الکتریکی دو ابر یا بین ابر و زمین که بر اثر القای دو بار مخالف بوجود می آید.

مقصود از خطرهای صاعقه تنها خسارت وارد شده در اثر آتش سوزی ناشی از صاعقه نیست بلکه بیشتر به منظور خسارت مستقیم ناشی از صاعقه است که اصطلاحا آن را صاعقه سرد مینامند و بدون آتش سوزی تولید میشوند. مانند : گداخته شدن، ترکیدن، سوختن از رو. صاعقه ای که در نزدیکی موتور یا ماشین دیگری به سیمهای موجود در هوای آزاد که نیروی برق را به آن موتور یا ماشین منتقل میکند اصابت کند بار زیاد حاصل از برخورد صاعقه به سیم به موتور منتقل و باعث خرابی دستگاهها می گردد که این گونه خسارات از تعهد بیمه گر خارج است.

بطور خلاصه خسارتی که در اثر حرارت مستقیم یا غیر مستقیم صاعقه و یا در اثر نیروی آن تولید شوند خسارت مستقیم صاعقه هستند که بیمه شده محسوب میگردند لیکن خساراتی که در اثر انرژی الکتریکی صاعقه تولید شوند خسارات غیر مستقیم صاعقه نامند که بیمه شده محسوب نمی شوند.

قاعده نسبی شرطی در بیمه‌نامه است که متقاضی بیمه را از کم‌بیمه‌گی باز می‌دارد. نرخ حق بیمه را بیمه‌گر معمولا، با این فرض تعیین می‌کند که مبلغ بیمه پیشنهاد شده برای مال مورد نظر با ارزش واقعی آن مال برابر باشد. اما بیمه‌گذاران، با علم به احتمال بسیار اندک وقوع خسارت کلی، معمولا مبلغ بیمه را کمتر از ارزش واقعی مال بیمه شده اعلام می‌کنند. چون در صورت نپرداختن حق بیمه متناسب با ارزش اموال، ساز و کار بیمه درست عمل نخواهد کرد در بیمه‌های اموال معمولا، قاعده نسبی اجرا می‌شود.
طبق قاعده نسبی، برای مثال، یک اتومبیل ۱۰۰میلیون ریالی که به ارزش ۸۰میلیون ریال بیمه شده است، اگر ۱۰میلیون ریال خسارت ببیند بیمه‌گر ۸۰درصد این خسارت را (یعنی به اندازه نسبت ارزش بیمه شده اتومبیل به ارزش واقعی آن) خواهد پرداخت. بیمه‌گران معمولا اعمال قاعده نسبی را برای اطلاع بیمه‌گذار در بیمه‌نامه درج می‌کنند.
اگر مالی با مبلغ بیمه‌ای که کمتر از قیمت واقعی آن است بیمه شده باشد بیمه‌گر فقط به اندازه نسبت مبلغ بیمه به قیمت واقعی مال، مسوول پرداخت خسارت خواهد بود (شرط قاعده نسبی در بیمه‌نامه آتش‌سوزی).
▪ کم‌بیمه‌گی، اضافه بیمه‌گی
کم‌بیمه‌گی آن است که مبلغ بیمه اعلام شده از طرف متقاضی بیمه، کمتر از ارزش واقعی مال بیمه شده (مانند ساختمان) باشد و بنابراین، برای جبران خسارت احتمالی آن کافی نخواهد بود. با توجه به تعداد زیاد خسارات جزئی، در مقایسه با خسارت کلی اموال، وجود کم‌بیمه‌گی باعث می‌شود بیمه‌گر، بیشتر از حق بیمه‌های دریافتی، خسارت بپردازد. بیمه‌گران برای مقابله با این وضع، قاعده نسبی را اعمال می‌کنند.